“Schokkend: twee slechte nachten maken je vier jaar ouder dan je daadwerkelijk bent.” Zo luidt het artikel van auteur Lukas Bos in het tijdschrift Men’s Health. In het artikel vermeldt Bos de studie van Leonie Balter en John Axelsson, twee onderzoekers voor het departement van slaap en psychologie aan de Universiteit van Stockholm. Zij onderzochten aan de hand van experimenten en slaapbeperking wat de impact van slaap is op de subjectieve leeftijd.
Het onderzoek
Voor het onderzoek werden 186 gezonde volwassenen geselecteerd. Mensen die buiten de normale slaapbehoefte van 7 tot 9 uur vallen, een slaapstoornis hebben of nachtdiensten werken, mochten niet deelnemen. De deelnemers hielden een week lang een slaapdagboek bij en volgden een vast slaapschema. Op bepaalde nachten mochten ze negen uur slapen, wat gezien wordt als een goede nacht slaap en op andere nachten slechts vier uur wat gezien wordt als een slaapbeperking.
Na iedere nacht gaven de deelnemers elk een score op 10 op de Karolinska Sleepiness Scale en gaven ze aan hoe oud ze zich voelden. Het resultaat was opvallend: na twee nachten met slechts vier uur slaap voelden de deelnemers zich gemiddeld 4,4 jaar ouder dan na twee nachten goed doorslapen.
Om deze claim te controleren, contacteerden we onderzoeker Wim Peersman. Hij kon bevestigen dat het onderzoek betrouwbaar en correct uitgevoerd was. Toch ziet hij een probleem in de manier waarop de titel van het artikel van Men’s Health is geformuleerd. “De titel suggereert dat je lichaam versneld veroudert. Dat klopt niet. Wat het onderzoek laat zien, is dat mensen zich ouder voelen, niet dat ze biologisch ouder worden”, stelt Peersman.
Invloed van slaaptekort op je subjectieve leeftijd
“Vermoeidheid uit zich duidelijk in het lichaam: mensen slepen zich door de dag, hun pijndrempel daalt en fysieke prestaties nemen af. Dit kan verklaren waarom ze zich ouder voelen na een nacht met weinig slaap”, vertelt Karen De Ryck, psycholoog aan het slaapcentrum van het Universitair Ziekenhuis van Antwerpen.
Maar De Ryck brengt ook nuance in de stelling van Bos. “Minder slaap beïnvloedt ook het denken en redeneren, waardoor mensen sneller zullen zeggen dat ze zich ouder voelen. Bovendien is het gevoel na een korte nacht slaap erg subjectief, de ene kan al beter tegen weinig slaap dan de andere”, voegt ze toe.
“Stellingen zoals die van Bos maken mensen vooral ongerust. Een paar slechte nachten overleef je zeker"
Volgens De Ryck zijn er verschillende factoren die impact hebben op de kwaliteit van je nachtrust. Schermtijd, koffie en stress kunnen bepalen hoe goed je slaapt. Enkele nachten slaap is volgens De Ryck geen reden tot paniek. “Stellingen zoals die van Bos maken mensen vooral ongerust. Een paar slechte nachten overleef je zeker.”
En wat met ouders van jonge kinderen?
Een groep die vaak met slaaptekort kampt, zijn kersverse ouders. Zij slapen vaak minder uren dan gemiddeld nodig voor een goede nachtrust. Toch hoeft dit geen blijvende schade te veroorzaken: de vermoeidheid en klachten zijn tijdelijk. Kind en Gezin raadt ouders aan om de nachten met elkaar af te wisselen en je slaapritme zo veel mogelijk af te stemmen op dat van je kind.
Conclusie
De stelling dat twee slechte nachten je effectief ouder maken lijkt dus slechts gedeeltelijk te kloppen. Het onderzoek toont aan dat mensen zich ouder voelen na slaaptekort, maar dat betekent niet dat hun lichaam ook echt sneller veroudert. Hoewel de auteur in het artikel geen onwaarheden verteld, suggereert de titel een fysiek effect dat er niet is. Twee korte nachten kunnen je tijdelijk futloos en ouder doen aanvoelen, maar je biologische leeftijd verandert er niet door.