Als fan van Hockney kon ik deze tentoonstelling zeker niet missen. Mijn grootmoeder kwam mee, even nieuwsgierig als ik. De laatste keer dat ik zijn werk zag, was in Brussel, waar meer dan 16.000 bezoekers op afkwamen. Nu is het de beurt aan Mons, waar in het CAP een bijzondere selectie van zijn werken te zien is.
De tentoonstelling is opgebouwd rond de symfonie van Gustav Mahler, Das Lied von der Erde. Of, zoals ze in Mons zeggen, La Chant de la Terre (het lied van de aarde). Die compositie gaat over de broosheid en kortstondigheid van het menselijk bestaan, in contrast met de grootsheid van het universum. Ze bestaat uit zes liederen en behandelt een tijdloos thema: de plaats van de mens in de natuur. Dat idee vormt ook de rode draad van deze tentoonstelling, waarin muziek en beeldende kunst elkaar ontmoeten. Het is een zeldzame, maar geslaagde combinatie. Hockney zei ooit dat hij wil dat mensen zijn schilderijen kunnen “beluisteren”. Hier is dat op een bijzondere manier gelukt. Er hangen niet enkel werken van Hockney, maar ook van kunstenaars als Van Gogh en Munch, die elk op hun manier de natuur verbeelden. Ze vormen samen een geheel, waarin kleur en geluid elkaar aanvullen.
De tentoonstelling is verdeeld over twee verdiepingen. Wanneer je het museum binnenkomt zie je een schuifdeur met daarop “Part 1”. Meteen bots je op een indrukwekkend werk van Hockney: een boslandschap uit de reeks The Arrival of Spring (2011). Een wandelpad tussen bomen, in felle kleuren, geschilderd met olieverf op acht grote panelen. Hij overdrijft met kleurgebruik, precies om de vreugde uit te drukken die hij voelt bij de komst van de lente. De kleuren trekken je naar binnen, alsof je zelf het pad opwandelt. Behalve een beeldhouwportret van Mahlers hoofd hangt hier niets anders: het schilderij krijgt alle aandacht, en terecht. Links is er een kleine ruimte waar Mahlers symfonie weerklinkt, met natuurbeelden en foto’s van Mahler zelf. In een vitrine liggen zijn partituren, zijn pen en zelfs zijn brilletje. Details die de componist tot leven brengen en de muzikale aanwezigheid tastbaar maken.
Er hangen op de muren ook citaten, vaak van Hockney zelf. Een van de eerste citaten aan de muur blijft nazinderen: "Idioten die we zijn, zijn we onze band met de natuur verloren, terwijl we er toch integraal deel van uitmaken", dat schreef David Hockney in een brief aan Ruth Mackenzie, een Britse theaterdirectrice.
Je passeert gaandeweg ook werken van andere kunstenaars, maar eerlijk: mijn aandacht blijft vooral bij Hockney. De tentoonstelling is verdeeld in zes delen, elk gebaseerd op een van de liederen van Mahlers symfonie. Bij het begin van een nieuw deel lees je citaten uit de verschillende liederen.
De laatste zaal van deze verdieping bevat een groot werk van Hockney waarin hij naar zijn eigen bloemenschilderijen kijkt, geïnspireerd door Van Goghs bloemen. Voor mij was dit het hoogtepunt van de tentoonstelling: het formaat, de kleuren én de details. Aan de andere muur zie je een aantal bloemen waar hij naar kijkt ook zelf hangen.
Op de tweede verdieping begint “Part 2” van de route. De eerste ruimte viert de komst van de lente, met opnieuw werken uit de iconische reeks The Arrival of Spring, allemaal gemaakt op iPad. Mijn grootmoeder staart vol verbazing naar de werken: “Zot hoe je zo’n werken maakt op een iPad!” Ik kan haar geen ongelijk geven: de precisie, de levendigheid en het kleurgebruik zijn fascinerend. Je wandelt verder en ontdekt onder andere ook Hockneys vooruitstrevende manier van perspectief weergeven, met een aantal bijhorende werken. “Perspectief is een Europese uitvinding. In de Chinese en Japanse kunst komt het niet voor. Je stapt meteen in het landschap”, vertelt Hockney hier zelf over.
Uiteindelijk bereik je het laatste deel, onder de titel “Het afscheid”. Hier smelten Hockneys schilderijen, computerwerken en iPad-creaties samen met enkele schilderijen van andere kunstenaars. Drie landschappen van Munch, de man achter het wereldberoemde De Schreeuw, hangen hier subtiel tussen. Helemaal op het einde plof je neer op een zitzak of bank. Een lang scherm zuigt je in een geanimeerde video: bloemen en bergen bewegen en kleuren vloeien in elkaar over.
Net voor de shop kom je nog een zelfportret op iPad tegen en drie aquarellen. Dit herinnert je aan de veelzijdigheid van de kunstenaar. Dat zie je ook terug in deze tentoonstelling. Toch miste ik persoonlijk enkele van zijn andere iconische thema’s, zoals de springplankwerken, die zijn humor en speelsheid nog meer laten zien.
Hockney: Le Chant de la Terre ademt rust. Het nodigt uit om te vertragen, stil te staan en echt te kijken. In combinatie met Mahlers symfonie wordt de ervaring bijna poëtisch: je voelt hoe muziek en beeld elkaar versterken.
Je kan de tentoonstelling nog tot en met 25 januari 2026 bezoeken. Studenten betalen slechts €2, al moet je daar natuurlijk wel nog de kosten naar Mons bij rekenen. Volwassenen betalen €16.